تبلیغات
در كوچه باغ شعر پارسی - زندگینامه مهدی اخوان ثالث
در كوچه باغ شعر پارسی
دستم نه، اما دلم به هنگام نوشتن ِ نام ِ تو می لرزد
گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


مرا با خود آشنا کن
ای هم گریه‌یِ دور
تا گل تنهایی‌ات را
ببویم و از غصه لبریز شوم

مرا با خود آشنا کن،
تا تلاوت كنم
دلتنگیهای مه گرفته ات را
در سكوتی كه هم كلام می شود
با دریا و آه و ابر

مرا با خود آشنا کن،
تا بدانم پیشه ات چیست
که این گونه ماهرانه قاب گرفته ای
تنهایی هایت را در غم صدایت

مرا با خود آشنا کن
تا هم گریه شوم با تو
در شبی بارانی
كه هر قطره قطره اش
رویای سلامی است از تو
بر بغض های تعبیر شده ام
مرا با خود آشنا كن



تاریخ تاسیس : 1390.10.24

نویسندگان
نظرسنجی
به اشعار کدام یک از شاعران ذیل علاقه مند هستید؟











زندگینامه مهدی اخوان ثالث

قاصدك!

هان ،

چه خبر آوردی ؟

خوش خبر باشی ،

اما ، ‌اما...

گرد بام و در من

بی ثمر می‌گردی.

انتظار خبری نیست مرا

نه ز یاری نه ز دیار و دیاری باری

برو آنجا كه بود چشمی و گوشی با كس

برو آنجا كه تو را منتظرند

 

تولد :

شاعر بزرگ پارسی ، مهدی اخوان ثالث در سال ۱۳۰۷ در توس نو مشهد چشم به جهان گشود . پدرش از مردم یزد بود كه در جوانی به مشهد مهاجرت كرد و در این شهر سكونت اختیار نمود و در آنجا با دختری به نام مریم ازدواج كرد و به شغل داروهای گیاهی و سنتی اشتغال ورزید.

اخوان به هنگام تولد با یك چشم وارد این جهان شد اما پس از مدتی چشم دیگر او به روی عالم و آدم باز شد، خود او در این باره می گوید:

پدر من عطار - طبیب بود و مادر من هم كارش خانه داری و بعدها هم دعاگویی و نماز و طاعت و زیارت امام رضا و از این قبیل. بعداز مدتی با درمان های پدر و دعاهای مادر و نذر و نیازهایش آن چشم دیگر را هم به دنیا گشودم. خدا به من رحم كرد و الا حالا دنیا را با یك چشم می دیدم. اما حالا با دو چشم می بینم. این روحیه ی مذهبی در زندگی اخوان همواره تا پایان عمر باقی ماند و همواره اخوان چون یك انسان مذهبی به عالم و آدم نگریست .

                                                                                                                                  

كودكی و نوجوانی :

مهدی اخوان ثالث ، تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خود به پایان رسانید و  در سال ۱۳۲۶ دوره هنرستان مشهد رشته آهنگری را به پایان برد و همان جا در همین رشته آغاز به کار کرد.

 

جوانی :

در سال 1327 شمسی وارد تهران شد و به خدمت وزارت فرهنگ درآمد و در این شهـر و اطراف آن (کریم آباد ورامین) به تـدریس پـرداخت. اخوان در سال 1329 با ایران ( خدیجه ) اخوان ثالث ، دختر عمویش ازدواج نمود. حاصل این ازدواج سه دختر به نام های لاله ، لولی ، تنسگل و سه پسر به نام های توس ، زردشت و مزدك علی می باشد. از حوادث دلخراش دوره ی زندگی اخوان می توان مرگ دو فرزندش را نام برد. در سال 1342 تنسگل دختر سوم وی هنوز چهار روز از تولدش نگذشته بود فوت كرد و در سال 1353 دختر اولش لاله در رودخانه كرج غرق گردید و این دو واقعه ضربه ی سختی بر او وارد كرد. اخوان چـند بار به زندان افـتاد و یک بار نیز به حومه کاشان تـبعـید شد. در سال 1333 برای بار چـندم، به اتـهام سیاسی، زندانی شد. پس از آزادی از زندان (سال 1336) به کار در رادیو پـرداخت، و مدتی بعـد به تـلویزیون خوزستان مـنـتـقـل شد.

 

دوران میانسالی و كهنسالی :

در سال 1353 از خوزستان به تـهـران بازگـشت و این بار در رادیو تـلویزیون به کار پـرداخت. در سال 1356 در دانـشگـاه های تـهـران، ملی و تـربـیت معـلم به تـدریس شعـر دوره سامانی و معـاصر روی آورد؛ و دو سال بعـد، در سازمان انـتـشارات و آموزش انـقـلاب اسلامی (فرانکـلین سابق) به کار پـرداخت و سرانجام در سال 1360 بدون حـقوق و با محـرومیت هـمیشگـی از تمام مشاغل دولتی، بازنـشسته شد. در سال ۱۳۶۹ به دعوت خانه فرهنگ آلمان برای برگزاری شب شعری از تاریخ ۴ تا ۷ آوریل برای نخستین بار به خارج رفت.


فعالیت های هنری :

خود ایشان می گوید :

یادم می‌آید در حدود بیست و هفت هشت سال پیش تازه جوانه‌های شعر در دلم پنهانی می‌شكفت و مرا بی‌آرام و بی‌تاب می‌كرد و می‌خواستم به وسیله‌ای، به شیوه‌ای، آن هیجانات و خطور و خطره‌های نهفتة درونی را بیرون بریزم و برملا كنم، و داشتم كم كم در گوشه و كنار دفتر و دستكها و كتابها و حتی در و دیوار خانه‌مان نخستین نشانه‌های این بیماری ـ یعنی شاعری ـ را بروز می‌دادم . در آن وقتها، من قبلا با یك هنر دیگر، با موسیقی هم كما بیش سر و سری داشتم .خیلی پیشتر از شعر و بیشتر هم؛ یعنی پنهانی برای خودم چندی بود كه تار میزدم و پیش استادی مشق و تمرین می‌كردم و كمابیش در آن راه مثلا پیشرفت هم كرده بودم، تا آنجا كه دیگر كم كم ترانه‌های آنروز را تا حدی كه بشود شنید از آب در می آوردم و به بعضی دستگاههای موسیقی ملی‌مان آشنا شده بودم، ماهور و همایونی، ترك و شوری، افشاری و سه گاهی و خلاصه درآمد و فرود و اوج و حضیضی می‌شناختم و دستم با پرده‌های ساز كم كم آشنا شده بود و مضرابم قوت گرفته بود و دیگر امروز و فردا بود كه كارم با موسیقی از كنج پستو و اطاق خانه، به سالن و تالارهای بیرون از خانه كشیده شود (چنانكه چند باری هم چنین شده بود و پدرم هنوز خبر نداشت، یا داشت و به روی خود نمی‌آورد) وقتی كار من با تار و موسیقی به اینجاها كشید و پدرم یكی دو بار، روزی یا به قول سعدی «شبی بر نوای پسر گوش كرد» در گوشش انگار زنگ خطری را به صدا درآوردند، یك روز عصر جمعه در خانة باغ مانندی كه در محلة سراب داشتیم مرا صدا كرد و پیش خود نشاند و آرام آرام بطوری كه یك مرتبه توی ذوقم نخورد شروع كرد به نصیحت و دلالت كه پدر جان تو جوانی و غافلی، نمیدانی، نمی‌فهمی، عاقبت كارها را نمی‌بینی، من خیرخواه و پدر دلسوز تو هستم و از این قبیل حرفها و نتیجة نصایح آن شادروان این بود كه موسیقی نكبت دارد و مملكت ما طوری است كه هركس در آن دنبال این هنر برود آخر و عاقبت خوشی ندارد و چند نفر از استادان درجه اول موسیقی را هم مثل زد و زندگی پریشان و آشفته و روزگار بی سر و سامانی و عاقبت بد ایشان را برایم شرح داد و خلاصه گفت من گذشته از آنكه پدر تو هستم و حق دارم به تو امر و نهی كنم، اصلا از راه دلسوزی هم راضی نیستم كه تو دنبال موسیقی بروی و عمر خودت را درین راه تلف كنی، می‌گفت من خودم از موسیقی لذت می‌برم و هوش از سرم می‌رود وقتی یك پنجه تار شیرین یا كمانچه پر سوز و شور می‌شنوم، ولی از لحاظ مصلحت زندگی راضی نیستم كه تو گرفتار این هنر نكبت بشوی. از استادان دوران كودكی مهدی اخوان ثالث در زمینه موسیقی ، سلیمان روح افزا یكی از نوازندگان تار بود. در شعر و شاعری نیز این حركت در منزل مهیا گردید ؛ پدرش از آنجایی كه به شعر علاقه داشت انگیزه ی لازم را در مهدی به وجود آورد ، و در این مسیر معلمش پرویز كاویان جهرمی نیز از او حمایت نمود. چیزی نگذشت سر از « انجمن ادبی خراسان » درآورد و با بزرگان شعر آن روزگار از نزدیك آشنا شد. از استادانی كه او در این انجمن با او آشنا شد ، استاد نصرت ( منشی باشی ) شاعر خراسانی بود كه اخوان ثالث درباره او چنین تعریف می كند « در خراسان وقتی كه تازه به شاعری رو كرده بودم ( سال های 23- 24 ) به یك انجمن ادبی دعوت شدم كه استاد كهنسالی به نام نصرت منشی باشی در صدر آن بود . هر وقت شعر مرا می شنید می پرسید تخلصتان چیست ؟ او واجب می دانست كه هر شاعری تخلصی داشته باشد و من نام دیگری نداشتم ، سرانجام خودش نام امید را به عنوان تخلص بر من نهاد ...

سبك‌ شعریی اخوان‌ ثالث‌ در اغلب‌ مجموعه‌ های‌ او سبك‌ حماسیی و اساطیری‌كهن‌ با الهام‌ از ‌فردوسی است‌ و تأثیر شاهنامه‌ در بیشتر اشعار او آشكار است‌ بطوریكه‌ شیوه‌ شاعری‌ او نوعی سبك‌ خراسانی نوین‌ است‌. جدای‌ از این‌ شاعر از ابتدای‌ جوانی‌ بازبان‌ رمز به‌ ارائه‌ دیدگاه‌ خود در ارتباط با وضعیت‌ سیاسی و اجتماعی‌ جامعه‌ ایران‌ دوره‌ ‌پهلوی پرداخت‌ و شعر ‌زمستان شاخص‌ ترین‌ اشعار نو به‌ سبك‌ نیمایی‌ است‌ كه‌ رمز گرایی‌ناشی‌ از عصر فشار و خفقان‌ سیاسی‌ را بخوبی‌ نشان‌ می‌ دهد. مجموعه‌ آخر شاهنامه‌ نیز نمایانگر ناامیدی‌ شاعر از وضعیت‌ جامعه‌ خود است‌ كه‌ در سال‌1338 انتشار یافت‌. اخوان‌ ثالث‌ جدای‌ از شعر و شاعری‌ در زمینه‌ تألیف‌ ، ترجمه‌ و نقادی‌ با نوعی‌ دید اجتماعی و سیاسی‌ تسلط داشت‌ واز نخستین‌ ادیبان‌ دوره‌ معاصر بشمار می‌رود كه‌ به‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ شعر نو نیمایی‌ به‌ ویژه‌ از جهت‌ وزن‌ و قالب‌ پرداخت‌ و دو كتاب‌ ( بدعتها وبدایع‌ نیمایوشیج(‌1357) و ( نیمایوشیج‌ و عطا و لقای‌ نیمایوشیج‌) (انتشار در سال‌1371 دو سال‌ پس‌ از مرگ‌ شاعر) را منتشر ساخت‌ كه‌ با استقبال‌ محافل‌ علمی‌ و ادبی‌ روبرو شد.


آثار:

دفـترهای شعـر:

 ارغـنون - انتـشارات تـهـران 1330

زمستان - انتـشارات زمان 1335

آخر شاهـنامه - انتـشارات زمان 1338

از این اوستا - انتـشارات مروارید 1344

منظومه شکار - مروارید 1345

پـائـیـز در زندان – انتشارات مروارید 1348

عاشـقانه ها و کـبود - انتشارات جوانه 1348

بـهـترین امید، برگـزیده اشعـار و مقالات - انتشارات روزن 1348

برگـزیده اشعـار - انتشارات جـیـبی 1349

در حـیاط کوچک پائـیـز در زندان - انتشارات توس 1355

دوزخ، اما سرد - انتشارات توکا 1357

زندگـی می گوید اما باز باید زیست - انتشارات توکا 1357

تـرا ای کـهـن بوم بر دوست دارم - انتشارات مروارید 1368

گـزینه اشعـار - انتشارات مروارید 1368

 

اخوان از نگاه دیگران:

 نادر نادر پور، شاعر معاصر ایران که در سال‌های نخستین ورود اخوان به تهران با او و شعر او آشنا شد معتقد است که هنر اخوان در ترکیب شعر کهن و سبک نیمایی و سوگ او بر گذشته مجموعه‌ای به وجود آورد که خاص او بود و اثری عمیق در هم نسلان او و نسل‌های بعد گذاشت.

نادرپور گفته‌است: «شعر او یکی از سرچشمه‌های زلال شعر امروز است و تاثیر آن بر نسل خودش و نسل بعدی مهم است. اخوان میراث شعر و نظریه نیمایی را با هم تلفیق کرد و نمونه‌ای ایجاد کرد که بدون اینکه از سنت گسسته باشد بدعتی بر جای گذاشت. اخوان مضامین خاص خودش را داشت، مضامینی در سوگ بر آنچه که در دلش وجود داشت - این سوگ گاهی به ایران کهن بر می‌گشت و گاه به روزگاران گذشته خودش و اصولا سرشار از سوز و حسرت بود- این مضامین شیوه خاص اخوان را پدید آورد به همین دلیل در او هم تاثیری از گذشته می‌توانیم ببینیم و هم تاثیر او را در دیگران یعنی در نسل بعدی می‌توان مشاهده کرد.

هوشنگ گلشیری، نویسنده معاصر ایرانی مهدی اخوان ثالث را رندی می‌داند از تبار خیام با زبانی بیش و کم میانه شعر نیما و شعر کلاسیک فارسی. وی می‌گوید تعلق خاطر اخوان را به ادب کهن هم در التزام به وزن عروضی و قافیه بندی، ترجیع و تکرار می‌توان دید و هم در تبعیت از همان صنایع لفظی قدما مانند مراعات النظیر و جناس و غیره.

اسماعیل خویی، شاعر ایرانی مقیم بریتانیا و از پیروان سبک اخوان معتقد است که اگر دو نام از ما به آیندگان برسد یکی از آنها احمد شاملو و دیگری مهدی اخوان ثالث است که هر دوی آنها از شاگردان نیمایوشیج هستند.

به گفته آقای خویی، اخوان از ادب سنتی خراسان و از قصیده و شعر خراسانی الهام گرفته‌است و آشنایی او با زبان و بیان و ادب سنتی خراسان به حدی زیاد است که این زبان را به راستی از آن خود کرده‌است. آقای خویی می‌افزاید که اخوان دبستان شعر نوی خراسانی را بنیاد گذاشت و دارای یکی از توانمندترین و دورپرواز ترین خیال‌های شاعرانه بود. اسماعیل خویی معتقد است که اخوان همانند نیما از راه واقع گرایی به نماد گرایی می‌رسد.

غلامحسین یوسفی در کتاب چشمه روشن می‌گوید مهدی اخوان ثالث در شعر زمستان احوال خود و عصر خود را از خلال اسطوره‌ای کهن و تصاویری گویا نقش کرده‌است.

 

پایان زندگی :

مهدی اخوان ثالث در روز یكشنبه 4 شهریور 1369 در بیمارستان مهر تهران بدرود حیات گفت و پیكرش را به مشهد انتقال دادند و در جوار آرامگاه فردوسی در باغ توس به خاك سپردند.

 

روحش شاد و یادش گرامی





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
به كوچه باغ شعر پارسی خوش آمدید
نام و نام خانوادگی      
آدرس ایمیل      
کلیه حقوق این وبلاگ برای در كوچه باغ شعر پارسی محفوظ است