تبلیغات
در كوچه باغ شعر پارسی - زندگینامه رهی معیری
در كوچه باغ شعر پارسی
دستم نه، اما دلم به هنگام نوشتن ِ نام ِ تو می لرزد
گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


مرا با خود آشنا کن
ای هم گریه‌یِ دور
تا گل تنهایی‌ات را
ببویم و از غصه لبریز شوم

مرا با خود آشنا کن،
تا تلاوت كنم
دلتنگیهای مه گرفته ات را
در سكوتی كه هم كلام می شود
با دریا و آه و ابر

مرا با خود آشنا کن،
تا بدانم پیشه ات چیست
که این گونه ماهرانه قاب گرفته ای
تنهایی هایت را در غم صدایت

مرا با خود آشنا کن
تا هم گریه شوم با تو
در شبی بارانی
كه هر قطره قطره اش
رویای سلامی است از تو
بر بغض های تعبیر شده ام
مرا با خود آشنا كن



تاریخ تاسیس : 1390.10.24

نویسندگان
نظرسنجی
به اشعار کدام یک از شاعران ذیل علاقه مند هستید؟











زندگینامه استاد رهی معیری

 

همچو گل می سوزم از سودای دل

آتشی در سینه دارم جای دل

چیست عشق؟ آتش به جان افروختن

کار آتش نیست غیر از سوختن

عاشقی، خاص دلِ زار من است

شمعِ عشقم، سوختن کار من است

شمع را از ترک جان تشویش نیست

عاشقان را فکر جان خویش نیست

 

زندگی و فعالیتهای هنری:

بیوک معیری که در شعرهای جدی از تخلص رهی و در شعرهای فکاهی و انتقادی از نامهای مستعار زاغچه ، شاه پریون ، گوشه گیر و حق گو بهره می برد در سال 1288 شمسی در خانواده ای اصیل و معروف به دنیا آمد . او از طرف پدر نوه معیر الممالک (نظام الدوله) وزیر خزانه و از طرف مادر نوه میرزا عباس خان قوام الدوله وزیر خارجه دوره ناصری و از خویشان حجازی (مطیع الدوله) از نویسندگان مشهور است.

رهی پس از فراغت از تحصیل به خدمت دولت درآمد. ابتدا در شهرداری تهران و سپس در وزارتخانه های دیگر به کار اشتغال داشت . وی از همان آغاز جوانی به شعر ، نقاشی و موسیقی علاقه وافر داشت و خیلی زود در هنرها و فنون یاد شده توانا شد . از انواع شعر در قالب های قصیده ، مثنوی ، رباعی ، قطعه ، ترانه و تصنیف جدی و فکاهی بر جای مانده است . رهی از ترانه سرایان نامدار معاصر است و به همین روی ترانه های بسیاری از او چون ترانه های خزانه عشق ، نوای نی ، دارم شب و روز ، شب جدایی ، یار رمیده و مانند آن برای هموطنان خاطره انگیز بوده و مدت ها بر سر زبان ها جاری بود . رهی در انجمن های ادبی و هنری چون انجمن موسیقی ملی ، جامعه باربد ، انجمن ادبی فرهنگستان ایران ، انجمن ادبی نظام و .... عضویت داشت . وی افسون بر این با رادیو و بسیاری از نشریات جدی و فکاهی همکاری داشت به طوری که آثار فکاهی و انتقادی وی به طور مرتب در نشریه باباشمل و آثار جدی وی در مجله اطلاعات هفتگی چاپ می شد.

آثار نظمی رهی از لحاظ ترکیب تناسب واژگان ، آهنگ و فرهنگ ، مظامین و رعایت فنون بلاغت و صناعات ادبی از شاهکارهای ادب معاصر ایران است. منتخباتی از آثار جدی او به نام سایه عمر ، آزاده ، کلیات رهی چاپ و منتشر شد.او صاحب نشان لژیون دونور از دولت فرانسه بود.

زنده یاد رهی معیری که در سال 1347 خورشیدی در تهران طی یک بیماری که تاب و توان از وی گرفته بود در سن پنجاه و نه سالگی بدرود حیات گفت و جامعه ادب و هنر را سوگوار نمود و اثر آن بیماری نیز در سروده های واپسین روزهای زندگی شاعری غبار غم و اندوه بر آثار هنرمند بر جای نهاده بود.از شاعران حساس و بسیار خوش قریحه و نکته سنج و سخن شناس سرزمین ما بویژه در دهه های 1330 و 1340 خورشیدی بود که با شعرهای لطیف و خیال انگیز و عاشقانه و بویژه ترانه های نغز و پر سوز و گداز با عناوین راز پنهان ، لاله خونین و جز آن ، که اغلب با نوای جادوئی خوانندگان مشهور زن و مرد معاصر خود امثال بنان ، مرضیه ، دلکش ، شجریان و دیگران و همکاری با آهنگسازان معرفی مانند مرتضی محجوبی ، روح اله خالقی ، علی تجویدی و نظایر آنها برخوردار بود که در پرورش ذوق شنوندگان و جذب آنان ، تاثیر بسزایی داشته است.

در رساله ای به نام یاد رهی که به مناسبت درگذشت او انتشار یافت از قول مادر رهی پیرامون فرزند هنرمند دلبندش چنین آمده است :


                   

رهی معیری از زاویه دید مادر :

فرزند عزیز دلبندم، رهی معیری دارای دو شخصیت ممتاز بود.اولی شخصیت اجتماعی و هنری او و دوم شخصیت فردی.

در مورد شخصیت اجتماعی او چیزی ندارم بعرض برسانم زیرا قضاوت این کار با مردم شریف و ملت نجیب و قدردان ایران می باشد. در مورد شخصیت فردی نیز برای اینکه خوانندگان عزیز بیشتر و بهتر به شرح حال رهی آشنا شوند ناچار به معرفی خانواده خود مبادرت می ورزم .

پدرم، مرحوم میرزا ابوالقاسم خان بدیع الدوله فرزند مرحوم میرزا محمود خان مدیرالدوله که با مرحوم میرزا احمد خان مشیرالسلطنه صدراعظم مشروطیت برادر بوده از اهالی آذربایجان عزیز و متولد شهر تبریز بوده اند . مادرم دختر مرحوم میرزا حبیب اله خان بدیع السلطنه حجازی و نوه دختری میرزا عباس خان قوام الدوله تفرشی بود. شوهرم مرحوم محمد حسن خان موید خلوت فرزند معیرالممالک نظام الدوله از اعقاب بایزید بسطامی عارف ربانی بوده است.

فرزند اولم حسنعلی معیری و فرزند دومم محمد حسن رهی معیری بود ولی چون رهی شش ماه پس از فوت پدر دیده به عرصه جهان گشود نام پدر را به او دادند و او را محمد حسن نامیدند نظر به اینکه آن موقع حرمت بسیار زیاد و فراوانی برای بزرگان موجود و معمول بود برای اینکه اسم پدر به موجودی کوچک (طفل شیرخوار) خطاب نشود و به مناسبت آذربایجانی بودن پدرم قرار بر این شد که طفل تا به سن کمال نرسیده و واقعاً بزرگ نشده او را بیوک نامند و این اسم تا آخرین روز حیات برای او باقی ماند کما اینکه من و برادرش جز به این نام او را مخاطب قرار نمی دادیم. بعدها که بیوک رشد نمود طبع مقتدرش شکوفا گردید و به شاعری و نقاشی علاقه فراوان نشان داد و در این راه گام گذاشت تا به سر حد کمال رسید این موقع احتیاج انتخاب تخلص شعری را احساس کرد و کلمه رهی را که به معنی بنده و خاک راه می باشد از طریق افتادگی برگزید و برای اینکه از دستبرد حوادث محفوظ ماند به شناسنامه خود افزود و شناسنامه خود را به رهی معیری تبدیل نمود به طوری که در کتاب سایه عمر نیز آمده است .

آنچه را که می توانم عرض کنم ، رهی از اوان طفولیت دارای قلبی رئوف و مهربان و حتی حاضر به آزار مورچه نبوده و به اندازه ای در راه انسان دوستی پیش رفته که جز خیر و صلاح اشخاص ، نیکی و مهربانی عطوفت و نوع پرستی چیز دیگری در وجودش نبود. خداوند گِل او را از صفای مطلق سرشته بود. رهی خوب بود از خوب هم خوب تر ذره ای از نور بود که به مبدا پیوسته است. با اینکه رهی به علم موسیقی ایرانی کاملاً آشنا بود و موسیقی ایرانی را از نظر علمی خوب می شناخت ولی برخلاف شایعات و گفته بعضی ها در تمام مدت عمر دست به آلات و ادوات موسیقی از نظر فرا گرفتن فرو نگذاشت و هیچگاه در صدد آموختن و فرا گرفتن ساز برنیامد و به نواختن هیچگونه ساز آشنائی نداشت.

رهی در آبان ماه سال 1346 دچار دردهای شدید نامعلوم گردید و پس از دوماه برای عمل جراحی رهسپار لندن گردید. در آنجا عمل بسیار مهم جراحی صورت گرفت ولی از آنجایی که از تقدیر نمی توان گریخت عمل جراحی مفید واقع نشد و پس از مراجعت به ایران با دردهای شدید دست به گریبان بود و معالجات مفید واقع نشد و در ساعت 3:30 صبح روز جمعه 24 آبان ماه 1347 به سرای جاوید شتافت و روحش با ملائک آسمان محشور و به پرواز درآمد.

جنازه رهی ساعت 9 صبح دوشنبه 27 آبان ماه 1347 در حالیکه تاج گل مجللی که از طرف دوستان پیشاپیش در حرکت بود با تشریفات مخصوص و تجلیل فوق العاده از مسجد عالی سپهسالار (شهید مطهری کنونی) به طرف ظهیرالدوله حرکت داده و در ساعت یازده به خاک سپرده شد.

چهار قطعه عکس از مجموعه عکس هایی که در این مراسم بزرگ برداشته شده برای ضبط در تاریخ ادب و هنر و مشاهده آیندگان و اظهار تشکر و سپاس بی پایان خود و فرزند دیگرم سرباز بازنشسته حسینعلی معیری از کلیه کسانی که در این مراسم شرکت نموده بودند را داریم.

نکته دیگری که بی مورد نیست به عرض خوانندگان برسانم این که فرزند دلبند ناکامم از مال و منال دنیا اندوخته ای جز یک کتابخانه در اختیار نداشت که آن را هم در زمان حیات خود طبق وصیت نامه ای به مجلس شورای ملی تقدیم و اهدا نمود که به موقع خود عمل تحویل و تحول آن خاتمه پذیرفته است.

چون عده ای از هنر دوستان در رثاء رهی معیری اشعاری سروده یا مقالاتی منتشر کرده اند آنهایی را که به دست خانواده رهی رسیده و بنده اطلاع حاصل نموده ام به ترتیب وصول در این کتاب ضبط است (آن زمان به صورت جزوه چاپ شده است) تا شاید بتوانیم سهم خود و فرزندم سرهنگ حسینعلی معیری از این همه ابراز مرحمت و همدردی بی شائبه سپاسگذاری و تشکر نموده باشیم. هرگاه در سبک تحریر و اطاله کلام قصوری رفته باشد امید عفو و اغماض داشته و تمنی دارم به داغداری بنده ببخشید .

 

مادر داغدیده رهی معیری فخر العالم حجازی معیری

                                      

شعری که شادروان رهی معیری برای سنگ مزار خود سروده بود :

 

الا، ای رهگُذر ،کز راهِ یاری

قدم بر تُربتِ ما  می گذاری

در اینجا شاعری غمناک خفته است

رهی در سینه این خاک خفته است

فرو خفته چو گُل با سینه چاک

فروزان آتشی در سینه خاک

بِنه مرهم ز اشکی داغِ ما را

بزن آبی بر این آتش خدا را

به شب ها شمع بزم افروز بودیم

که از روشندلی چون روز بودیم

کنون شمع مزاری نیست ما را

چراغِ شامِ تاری نیست ما را

سُراغی کن ز جانِ دردناکی

برافکن پرتوی بر تیره خاکی

ز سوز سینه با ما همرهی کن

چو بینی عاشقی یادِ رهی کن


روحش شاد و یادش گرامی

 منبع : دیوان کامل رهی معیری ، گردآوری و تنظیم حسن چابک


برای مطالعه اشعار رهی معیری به این قسمت مراجعه فرمایید





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
به كوچه باغ شعر پارسی خوش آمدید
نام و نام خانوادگی      
آدرس ایمیل      
کلیه حقوق این وبلاگ برای در كوچه باغ شعر پارسی محفوظ است